Dirk van Hout: ‘Als je samen verder kijkt dan alleen de weg, ontdek je hoeveel kansen er liggen voor de omgeving.’

leefomgevingskompas wânswert natuurontwikkeling
28 okt 2026  •  4 min leestijd

Het Leefomgevingskompas helpt om ambities voor de leefomgeving inzichtelijk te maken en te vertalen naar gerichte keuzes in projecten. Bij de ontwikkeling van een nieuwe randweg langs het Friese dorp Wânswert werd het kompas ingezet om te onderzoeken welke kansen de aanleg van de weg nog meer kon bieden. Dat leverde inzichten op over natuurontwikkeling, circulair materiaalgebruik en recreatieve mogelijkheden. Ook hielp het om samen met de betrokken partijen prioriteiten te stellen en meer begrip te creëren voor elkaars belangen. 

De ambitie: meer dan verkeer omleiden 

Bij de ontwikkeling van een nieuwe randweg langs Wânswert, een klein dorp in Noordoost-Friesland met veel historische bebouwing, lag de ambitie om doorgaand verkeer uit de dorpskern te halen. Daarmee moest de leefbaarheid in het dorp verbeteren. Tegelijkertijd betekent de aanleg van een nieuwe weg ook een ingreep in het omliggende landschap. Hoe zorg je ervoor dat zo'n weg niet alleen het verkeer beter laat doorstromen, maar ook iets toevoegt aan de leefomgeving? 

Om die vraag te beantwoorden, werd het Leefomgevingskompas (LOK) ingezet. Samen met de betrokken partijen werd verkend welke thema's belangrijk waren voor het project en waar ruimte lag om verder te gaan dan de wettelijke eisen. Daarbij werd niet alleen gekeken naar de directe omgeving van de weg, maar ook naar de gevolgen van materiaalgebruik en de kwaliteit van de leefomgeving op de langere termijn. 

Volgens Dirk helpt het kompas om een brede ambitie concreter te maken. "Het model helpt om focus aan te brengen. Niet alleen zeggen dat je een mooie leefomgeving wilt, maar bepalen op welke punten je daadwerkelijk iets extra's wilt doen." 

Het inzicht: kansen voor natuur, circulariteit en recreatie 

Door de thema’s van het Leefomgevingskompas systematisch langs te lopen, kwamen kansen in beeld om de aanleg van de randweg te benutten voor een betere leefomgeving. 

Zo werd verkend hoe natuurvriendelijke oevers, duurzamere asfaltsoorten en wandel- en fietspaden onderdeel konden worden van het project. Ook verkeersveiligheid en landschappelijke inpassing werden in samenhang meegenomen. 

De meerwaarde zat niet onder meer in het benoemen van nieuwe onderwerpen, maar ook in het verbinden van bestaande ambities. Het kompas maakte zichtbaar waar opgaven elkaar konden versterken en waar de aanleg van de randweg extra waarde kon opleveren voor natuur, circulariteit, recreatie en de kwaliteit van de leefomgeving. 

De keuze: ambities afwegen en prioriteiten stellen 

De inzichten uit het Leefomgevingskompas hielpen het projectteam om prioriteiten te stellen. Per thema bespraken de betrokken partijen wat haalbaar was binnen het project: voldoen aan de wettelijke eisen, een stap extra zetten of kiezen voor een vernieuwende oplossing. Daarbij werd gekeken naar de beschikbare middelen en de mogelijkheden om extra waarde toe te voegen aan de leefomgeving. 

Drie concrete mogelijkheden die tijdens de sessies aan bod kwamen, waren duurzamere asfaltsoorten om de milieubelasting te beperken, natuurvriendelijke oevers om de natuurontwikkeling te stimuleren en wandel- en fietspaden om de recreatieve mogelijkheden te verbeteren. Deze ideeën werden meegenomen als input voor het verdere ontwerpproces.  

Volgens Hilgard is het belangrijk dat de betrokken partijen deze afwegingen samen maken. Zo ontstaat duidelijkheid over wat prioriteit krijgt en waarom. "Je bepaalt met de groep hoe hoog je de ambitie legt. Daarna ga je kijken welke maatregelen daarbij passen." 

De meerwaarde: meer begrip en focus binnen het projectteam 

Volgens Dirk zit de kracht van het Leefomgevingskompas vooral in het gesprek dat het op gang brengt. Het helpt betrokken partijen om elkaars belangen beter te begrijpen en gezamenlijk te bepalen waar de belangrijkste kansen liggen. Zonder het kompas zouden onderwerpen mogelijk meer afzonderlijk zijn besproken en was er minder aandacht geweest voor de samenhang tussen verschillende ambities. 

‘Je kijkt niet alleen hoe je het verkeer van A naar B krijgt, maar ook hoe je met het project de omgeving een stukje beter kunt maken’, vertelt Dirk. 

 

Meer weten over dit verhaal? Vraag het onze experts!

Hilgard van Alphen
Business Development Manager
hvalphen@avecodebondt.nl
+31 650 22 30 27