Bodemdaling Bloemhof, Rotterdam

Een complexe samenhang tussen openbare ruimte en woningen 

Wat de situatie in Bloemhof ingewikkeld maakt, is de sterke onderlinge afhankelijkheid tussen de openbare ruimte en de woningen. In de openbare ruimte zijn op veel plekken verzakkingen zichtbaar. Straten, trottoirs en riolering liggen ongelijk, wat soms ingrijpende ophogingen en reconstructies noodzakelijk maakt. Zulke maatregelen zijn technisch en financieel omvangrijk en hebben directe gevolgen voor de omliggende bebouwing. Tegelijkertijd kampen veel woningen met funderingsproblemen. Verbetering van funderingen is kostbaar en ingrijpend. Daarbij speelt de vraag: willen woningeigenaren dit wel? En zijn zij financieel in staat om deze maatregelen te nemen? Als woningeigenaren ervoor kiezen, ontstaan meer mogelijkheden om het beheer en de inrichting van de (opgehoogde) openbare ruimte duurzaam mogelijk te maken.  

Door de wederzijdse afhankelijkheid ontstaat een complexe puzzel waarin bewoners, gemeente, particuliere woningeigenaren en corporaties het eens moeten worden.  

Van analyse naar maatwerk 

Naast de onderlinge samenhang spelen onzekerheden een grote rol. Bodemdaling verloopt niet overal hetzelfde, de toekomstige ontwikkeling is lastig te voorspellen en de effecten van maatregelen verschillen per locatie. 

Tegelijkertijd zijn er ook onderdelen die technisch goed te analyseren zijn. Denk aan: 

• De staat van de openbare ruimte
• De mate van verzakking
• De kwetsbaarheid van funderingen
• Waterhuishouding en drainage
• Mogelijke technische maatregelen en hun effecten 

Door deze feiten en onzekerheden samen in beeld te brengen, ontstaat een realistischer beeld van de opgave en kan meer aandacht uitgaan naar de samenwerking en besluitvorming tussen overheden en woningeigenaren.  

Onze aanpak: samenhang zichtbaar maken 

Aveco de Bondt ondersteunde het proces door technische en ruimtelijke informatie te verzamelen en te vertalen naar begrijpelijke inzichten. Voor de openbare ruimte brachten we onder andere de staat, verzakkingen, mogelijke ophogings- en reconstructiemaatregelen en de effecten op waterafvoer en bereikbaarheid in beeld.  

Voor de woningen onderzochten we de staat van de funderingen, de kwetsbaarheid per bouwblok en de mogelijke verbetermaatregelen, inclusief de financiële en praktische consequenties. 

Al deze informatie hebben we samengebracht in een overzichtelijk hulpmiddel: de complexiteits- en maatregeltabel. In deze tabellen is direct te zien hoe problemen, onzekerheden en oplossingen met elkaar samenhangen. Het geeft de nodige onderbouwing om tot doelmatige beslissingen te komen voor zowel openbaar als particulier gebied. Zo wordt het makkelijker om prioriteiten te stellen en beslissingen te nemen. 

Van analyse naar dialoog 

Door alle informatie samen te brengen in één overzicht ontstond een gedeeld beeld van de opgave. De dialoog hebben we onderling nog niet gevoerd. Juist dat is de volgende stap: met deze tool kunnen we binnen onze eigen organisatie en binnen de samenwerking het gesprek aangaan en samen de dialoog voeren. 

Resultaat: Concrete handelingsperspectieven voor de toekomst 

Het project in Bloemhof leidde tot: 

• Een integraal beeld van de bodemdaling en de gevolgen
• Inzicht in mogelijke maatregelen voor openbare ruimte en woningen
• Betere afstemming tussen gemeente, corporaties en bewoners
• Meer begrip voor elkaars positie en mogelijkheden
• Concrete handelingsperspectieven voor de toekomst 

Lessen uit Bloemhof 

De aanpak in Bloemhof laat zien dat bodemdaling niet alleen een technisch vraagstuk is, maar vooral draait om samenwerking. Het vraagt om het verbinden van openbare ruimte en woningen, transparantie over onzekerheden en een heldere, begrijpelijke onderbouwing die het gesprek ondersteunt. Deze lessen zijn bovendien toepasbaar in veel wijken in Nederland en worden onder andere gedeeld via de Nationale Aanpak Funderingen en het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen.